Dine Karşı Din

“Bir dine sahip değilim. Ama eğer dinlerden birini seçecek olsaydım, Şeriati’nin dinini seçerdim.” Varoluşçuluk akımının önde gelen isimlerinden Sartre bu cümlesiyle ifade etmişti Şeriati’nin İslam düşüncesindeki yeri ve önemini.

Şeriati ise yine bir konuşma metninden itina ile derlenen “Dine Karşı Din” isimli kitabında Sartre’ı doğrulamakla kalmıyor, din, dinsizlik, küfür gibi kavramlara önemli açılımlar getiriyor. Tarih boyunca yaşanan savaşların din ile dinsizlik arasında değil, yine din ile din arasında cereyan ettiğini söylüyor ve ekliyor: Küfür de bir dindir! Bu düşüncesini, kitabının girişindeki şu cümlelerle özetliyor: “Bu başlıktan dolayı (kitabın isminden) dolayı zihinlerde bir tereddüt doğması ve anlamının ilk başta açıkça anlaşılamaması mümkündür. Bunun sebebi de şudur: Şimdiye kadar biz dinin küfre karşı olduğunu ve öteden beri de bunun böylece süregeldiğini sanmışızdır. Bu sanımıza göre, tarih boyunca savaşlar din ile dinsizlik arasında olagelmiştir. Bu sebeple, başlık ilk bakışta garip, anlamı kapalı, şaşırtıcı ve kabul edilemez görünebilir. Oysa ben belki de daha önceleri sezmekte olduğum; ancak, tam bilincine son zamanlarda vardığım bir gerçeğin farkına varmış bulunuyorum: Bu düşüncenin aksine, tarih boyunca her zaman din ile din çarpışmıştır, yoksa hiçbir zaman bugün anladığımız anlamıyla din ile dinsizlik savaşı görülmemiştir.” Ve Şeriati, bu düşüncesiyle her zamanki gibi ezber bozan bir duruş sergiliyor. Ayrıca “Din halk yığınlarının afyonudur.” sloganını da ele alarak bu düşüncenin İslamî açıdan eleştirisini yapıyor.
Prof. Dr. Hüseyin Hatemî temiz Türkçesi ile dilimize kazandırılan eser, yine hocanın notları ile zenginleştirilmiş. Dine Karşı Din, Şeriati’nin düşünce sistemini anlayabilmek yolunda önemli bir adım.